Δράση

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

13/8/2026

Ο σχολικός συνοδός είναι δικαίωμα του παιδιού, όχι «διαθέσιμο προσωπικό» του σχολείου

Άμεση ανάγκη εξασφάλισης της ποιότητας της υπηρεσίας προς όφελος των  παιδιών

Οι γονείς ανησυχούν για το τι τους περιμένει με τη νέα χρονιά. Θα υπάρξουν αρκετοί και κατάλληλοι συνοδοί για τα παιδιά τους; Θα πρέπει πάλι να δοθούν αγώνες σε Επιτροπές και Διευθύνσεις για να μην γίνονται «μοιράσματα» συνοδών στα σχολεία με παζάρεμα ωρών και ποιότητας; Η κυβέρνηση διαφημίζει κάθε χρόνο τις προσλήψεις συνοδών με κεφαλαία γράμματα. Αναμένονται τώρα οι έγκαιρες διευθετήσεις να μην προκληθούν τα γνωστά κάθε χρόνο προβλήματα. 

Η Παγκύπρια Οργάνωση Αγκαλιά Ελπίδας επαναφέρει επιτακτικά την ανάγκη συνολικής αναθεώρησης του θεσμού των σχολικών συνοδών παιδιών με αναπηρία.

Για πολλά παιδιά με αναπηρία, ο συνοδός δεν αποτελεί μια πρόσθετη διευκόλυνση. Αποτελεί την αναγκαία υποστήριξη που τους επιτρέπει να βρίσκονται στο σχολείο, να επικοινωνούν, να μετακινούνται, να συμμετέχουν με ασφάλεια και να έχουν ουσιαστική πρόσβαση και συμμετοχή στην εκπαίδευση. Αποτελεί προϋπόθεση εκπαίδευσης. 

Κι όμως, μέχρι σήμερα, ο θεσμός εξακολουθεί να λειτουργεί μέσα από ένα πλαίσιο που παρουσιάζει σοβαρά κενά ως προς τις διαδικασίες έγκρισης «συνοδού», τις διαδικασίες πρόσληψης και διατήρησης κατάλληλων συνοδών, τα προσόντα, τα καθήκοντα, την αξιολόγηση και την εποπτεία των συνοδών.

Τα προβλήματα αυτά δεν τα επισημαίνουν μόνο οι οικογένειες και οι οργανώσεις.

Έχουν καταγραφεί θεσμικά τόσο από την Επίτροπο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού όσο και από την Επίτροπο Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, σε σχετική Τοποθέτησή της το 2021, έχει αναδείξει μεταξύ άλλων την ανάγκη νομοθετικής ρύθμισης του θεσμού, καθορισμού κατάλληλων προσόντων και εξατομικευμένων καθηκόντων, ουσιαστικής συμμετοχής του παιδιού και της οικογένειας, καθώς και σαφέστερου καθορισμού του είδους και του βαθμού στήριξης που εγκρίνεται για κάθε παιδί.

Τοποθέτηση Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού για τους σχολικούς βοηθούς/συνοδούς

Αντίστοιχα, η Επίτροπος Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει παρέμβει το 2022 ειδικά για το θέμα των συνοδών παιδιών με αναπηρία, αναδεικνύοντας μεταξύ άλλων την ανάγκη σαφούς διάκρισης του ρόλου του συνοδού από γενικά καθήκοντα σχολικού βοηθού.

Παρέμβαση Επιτρόπου Διοικήσεως για τους συνοδούς παιδιών με αναπηρία

Το κενό που αφήνει σήμερα τα παιδιά εκτεθειμένα

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ένα πολύ σοβαρό ζήτημα στην υφιστάμενη διαδικασία:

Στις αποφάσεις των Επαρχιακών Επιτροπών δεν αναγράφεται δεσμευτικά ο συγκεκριμένος χρόνος υποστήριξης για τον οποίο εγκρίνεται συνοδός για κάθε παιδί.

Έτσι, ένα παιδί μπορεί να έχει στα χαρτιά «εγκεκριμένο συνοδό» ή ακόμα και με πιο αόριστη φρασεολογία, χωρίς όμως η απόφαση να καθορίζει εάν ο συνοδός είναι αποκλειστικός για το συγκεκριμένο παιδί, πόσες ώρες υποστήριξης δικαιούται το παιδί ή σε ποιες περιόδους της σχολικής ημέρας χρειάζεται αυτή την υποστήριξη καθώς και πώς και με ποιους θα συνεργάζεται για να επιτελεί αποτελεσματικά το έργο του.

Αυτή η ασάφεια μπορεί να οδηγήσει στην πράξη στην ανάθεση του ίδιου συνοδού σε δύο ή ακόμη και τρία παιδιά, χωρίς νέα αξιολόγηση των αναγκών του παιδιού που ήδη υποστηρίζεται, χωρίς νέα αιτιολογημένη απόφαση και χωρίς ουσιαστική ενημέρωση και συμμετοχή της οικογένειας.

Το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικά προβληματικό: στα χαρτιά το παιδί εξακολουθεί να «έχει συνοδό», αλλά στην πραγματικότητα η υποστήριξή του μπορεί να έχει μειωθεί σημαντικά.

Ζητούμε συνολική αναθεώρηση του θεσμού

Η Αγκαλιά Ελπίδας ζητά να ρυθμιστεί ολοκληρωμένα ο θεσμός των συνοδών και ειδικότερα:

·       κάθε απόφαση να καθορίζει τον ακριβή χρόνο, το είδος και τον βαθμό υποστήριξης που εγκρίνεται για το συγκεκριμένο παιδί και εάν η υποστήριξη είναι αποκλειστική ή κοινή,

·       οποιαδήποτε ουσιαστική μείωση του χρόνου ή ανάθεση του συνοδού σε επιπλέον παιδί να απαιτεί νέα εξατομικευμένη αξιολόγηση και αιτιολογημένη απόφαση,

·       τα προσόντα, οι γνώσεις και η εκπαίδευση του συνοδού να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες του παιδιού,

·       τα καθήκοντα να συνδέονται με το Ατομικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα και να μην μετατρέπεται ο συνοδός σε γενικό βοηθητικό προσωπικό του σχολείου,

·       το παιδί και η οικογένειά του να συμμετέχουν ουσιαστικά στην επιλογή, αξιολόγηση, επαναπρόσληψη ή αλλαγή συνοδού,

·       να θεσπιστεί σαφής διαδικασία αξιολόγησης, εποπτείας και λογοδοσίας,

·       να αποφεύγονται απότομες και αιφνιδιαστικές αλλαγές σε συστήματα στήριξης από συνοδούς τα οποία έχουν ωφέλιμα αποτελέσματα για τα παιδιά 

·       και να διασφαλίζεται η αναγκαία υποστήριξη σε ολοήμερα, θερινά σχολεία και άλλες σχολικές δραστηριότητες.

·       να τίθεται κάθε φορά και σε κάθε νόμο και απόφαση που αφορά σε συνοδούς, πρώτιστη προτεραιότητα το συμφέρον του παιδιού με αναπηρία που εξυπηρετείται. 

Η επιλογή του ανθρώπου που θα βρίσκεται καθημερινά δίπλα σε ένα παιδί με αναπηρία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια απλή διοικητική πρόσληψη.

Δεν έχουν όλα τα παιδιά τις ίδιες ανάγκες και δεν μπορεί οποιοσδήποτε συνοδός να θεωρείται κατάλληλος για οποιοδήποτε παιδί.

Ένα παιδί μπορεί να χρειάζεται υποστήριξη στην επικοινωνία, άλλο στη μετακίνηση και την προσωπική φροντίδα, άλλο στη χρήση υποστηρικτικής τεχνολογίας και άλλο να έχει σύνθετες ανάγκες που απαιτούν συγκεκριμένη γνώση και εκπαίδευση.

Το παιδί πρέπει να βρίσκεται στο κέντρο της απόφασης

Η Αγκαλιά Ελπίδας θεωρεί ότι η φιλοσοφία του συστήματος πρέπει επιτέλους να αντιστραφεί.

Δεν βρίσκουμε έναν διαθέσιμο συνοδό και μετά αποφασίζουμε πώς θα μοιραστεί μεταξύ των παιδιών.

Πρώτα αξιολογούμε τις εξατομικευμένες ανάγκες του κάθε παιδιού. Καθορίζουμε τι υποστήριξη χρειάζεται, πόση υποστήριξη χρειάζεται και πότε τη χρειάζεται. Και στη συνέχεια εξασφαλίζουμε το κατάλληλο πρόσωπο που μπορεί να του την παρέχει.

Ο σχολικός συνοδός δεν είναι «διαθέσιμο προσωπικό» του σχολείου.

Είναι μέρος της εξατομικευμένης υποστήριξης που επιτρέπει σε ένα παιδί με αναπηρία να ασκήσει ισότιμα το δικαίωμά του στην εκπαίδευση.

Γι' αυτό και η απόφαση έγκρισης συνοδού πρέπει να δημιουργεί συγκεκριμένο, μετρήσιμο και ελέγξιμο δικαίωμα υποστήριξης για το συγκεκριμένο παιδί και όχι μια γενική διοικητική δυνατότητα διάθεσης προσωπικού.

Επιπρόσθετα η παροχή συνοδού πρέπει να συνεχίζεται σε θερινά σχολεία , λέσχες , κατασκηνώσεις και άλλες δραστηριότητες της σχολικής κοινότητας όπως επίσης και να παρέχονται σε ιδιωτικά σχολεία. Γιατί το δικαίωμα ακολουθεί το παιδί για να μπορεί να έχει ίσες ευκαιρίες στη μάθηση και στη συμμετοχή, δεν σταματά ανάλογα με τον τύπο του σχολείου ή της δραστηριότητας. 

Η συμμετοχή όπως και η μάθηση δεν είναι επιλογή. Είναι δικαίωμα.

Αγκαλιά Ελπίδας

Παγκύπρια Οργάνωση για την Εγκεφαλική Παράλυση και άλλες Αναπηρίες

Το δελτίο τύπου εδώ